Hoe je kabels test die gebruikmaken van schilden en afschermingen

Stel je voor: je hebt net een dure kabel gekocht, je sluit alles aan, en wat krijg je? Een vervelende bromtoon, storingen of een beeld dat flikkert. Vervelend, hè?

Vaak is het niet de kabel zelf die stuk is, maar de bescherming eromheen die niet doet wat het hoort. We hebben het hier over schilden en afschermingen. Dit is de laag die de kabel beschermt tegen elektromagnetische storingen.

Zonder goede bescherming is je kabel een antenne voor ruis. In dit artikel leer je hoe je zelf test of je kabel goed beschermd is, zonder dat je een diploma elektrotechniek nodig hebt.

Laten we de meters pakken en de kabels testen.

Wat is een schild of afscherming eigenlijk?

Voordat je gaat testen, moet je weten wat je zoekt. Een kabel heeft een binnenkant en een buitenkant.

De binnenkant transporteert het signaal. De buitenkant, de afscherming, beschermt dat signaal.

Je hebt verschillende soorten bescherming. De bekendste is het koperen vlechtwerk. Dit is een soort gaas van koperdraadjes om de binnenaders gewikkeld.

Het ziet eruit als een sok. Een andere optie is folie.

Dit is een dunne laag aluminium die om de kabel is gewikkeld, vaak met een drain-draadje erbij. Sommige kabels combineren beide: folie én vlechtwerk. Dat noem je een dubbele afscherming. Dit is vaak de beste keuze voor gevoelige signalen, zoals bij audio of data.

Waarom is dit belangrijk? Elektriciteit en magnetisme zijn overal.

Stroomkabels, wifi-zenders en zelfs de zon zenden elektromagnetische golven uit. Zonder bescherming vangt je kabel deze op als ruis. Goede afscherming leidt deze storing naar de grond (aarding) en houdt je signaal schoon.

De visuele inspectie: de eerste stap

Testen begint met kijken. Je hoeft niet meteen een duur apparaat te kopen.

Pak de kabel erbij en voel eraan. Is de buitenkant stevig? Voelt de kabel soepel of juist stug?

Kijk naar de connectoren. Bij een coaxkabel (zoals die voor internet of tv) moet de buitenmantel strak om de connector zitten.

De centerader mag niet zichtbaar zijn. Bij audio- of XLR-kabels controleer je of de metaaldraadjes in de connector goed vastzitten. Een los contact betekent geen goede aarding, en dus geen goede afscherming. Let op beschadigingen. Een kabel die een keer hard is getrapt of geknikt, kan barsten in de afscherming.

Bij folie-afschermming zie je vaak kleine kreukels. Dat is niet direct einde oefening, maar het vermindert de werking wel. Een kabel met een kapotte buitenlaag laat water en vuil binnen, wat roest en storing veroorzaakt.

De weerstandstest: de kabeltest met een multimeter

De meest betrouwbare test zonder complexe apparatuur is de weerstandsmeting. Je hebt hiervoor een digitale multimeter nodig.

Die kun je voor weinig geld kopen in elke bouwmarkt of elektronicawinkel. Hoe doe je dit?

1. Zet je multimeter op weerstandsmeting (Ω). Kies een lage schaal, bijvoorbeeld 200 ohm.
2. Neem een stukje kabel. Als het een audio- of coaxkabel is, haal je beide connectoren eraf of gebruik je een kabel die nog niet aangesloten is.
3. Leg de zwarte meetpen op het metaal van de afscherming aan de ene kant.
4. Leg de rode meetpen op het metaal van de afscherming aan de andere kant.

Wat wil je zien? Een goede kabel heeft een lage weerstand. De weerstand moet bijna nul zijn. Bij een korte kabel (minder dan 5 meter) mag de meter niet meer dan 1 ohm aangeven.

Bij langere kabels loopt de weerstand op, maar hij mag nooit extreem hoog worden.

Als de meter "OL" aangeeft (out of limit) of heel hoog gaat piepen, is de afscherming gebroken of niet goed aangesloten. Je meet dan een open circuit. Let op: meet niet tussen de signaaladers en de afscherming, tenzij je wilt controleren of er kortsluiting is. Bij datakabels mag de weerstand tussen de ader en de afscherming oneindig zijn (geen contact).

Continuïteitstest: is het pad open of dicht?

Een continuïteitstest is eigenlijk een subset van de weerstandstest, maar specifiek gericht op of er een verbinding is.

De meeste multimeters hebben hier een speciale stand voor (een pieptoon). Dit is vooral handig voor de aarding.

Neem een kabel met een metaalachtige connector, zoals een jackplug of een coaxstekker. Raak de ene kant van de afscherming aan met de ene meetpen. Raak de andere kant aan met de andere meetpen. Als er een pieptoon klinkt, is de afscherming doorlopend. Geen geluid?

Dan zit er een breuk in de kabel of is de connector niet goed gesoldeerd.

Dit is een veelvoorkomend probleem bij goedkope kabels. De fabrikant bespaart op soldeerwerk, waardoor de afscherming loslaat in de connector. Je merkt dit pas als je storing krijgt, maar met deze test ontdek je het direct.

De kabeltest met een reflectometer (TDR)

Wil je het professioneler aanpakken? Dan kom je uit bij een Time Domain Reflectometer (TDR).

Dit is een apparaatje dat een puls door de kabel stuurt en meet hoe lang het duurt voordat het signaal terugkaatst. Dit is ideaal om breuken in de afscherming of aders te vinden zonder de kabel open te trekken.

Professionele TDR-meters zijn duur, maar er zijn betaalbare varianten voor consumenten, zoals die van bijvoorbeeld een merk als Ideal Networks of Klein Tools. Ook sommige netwerk-analysators hebben deze functie. Hoe werkt het in de praktijk? Je sluit de kabel aan op de TDR.

Het apparaat toont een grafiek. Een normale kabel geeft een rechte lijn.

Een breuk in de afscherming geeft een plotse verandering in de weerstand (een sprong in de lijn). Door de afstand van de sprong te meten, weet je precies waar de kabel beschadigd is, vaak tot op de centimeter nauwkeurig. Dit is super handig voor lange kabels die door muren lopen.

Je hoeft niet alles open te breken om de kapotte plek te vinden. Je meet het gewoon vanaf de start.

De "snoertest" voor audio- en coaxkabels

Er is een ouderwetse maar effectieve visuele test voor coaxkabels: de snoertest. Dit werkt het best bij RG-59 of RG-6 kabels.

Je trekt voorzichtig de buitenste laag (de mantel) terug. Daaronder zie je het koperen vlechtwerk. Dit vlechtwerk moet strak om de isolatie zitten.

Als je de kabel buigt, mag je geen openingen zien waar de binnenkant zichtbaar wordt.

Als je de kabel draait, moet het vlechtwerk meedraaien. Als het loslaat of opensplijt, is de afscherming niet optimaal. Dit zegt iets over de mechanische kwaliteit.

Een kabel die al bij het uittrekken van de mantel uit elkaar valt, heeft een korte levensduur. Dit is geen elektrische test, maar wel een indicator van kwaliteit. Goede kabels (zoals die van merken als Canare of Mogami) blijven bij deze test stevig.

De kabeltest bij netwerkkabels (UTP vs. FTP/STP)

Bij netwerkkabels (Ethernet) is afscherming anders geregeld. Je hebt UTP (onafgeschermd) en FTP/STP (afgeschermd).

FTP heeft folie, STP heeft een vlechtwerk. Test je een afgeschermde netwerkkabel? Gebruik een netwerkkabeltester. De goedkopere testers (zoals van de Action of een huismerk) meten alleen de continuïteit (pin 1 tot pin 8). Maar bij afgeschermde kabels moet je ook de afscherming testen.

Sluit de kabel aan op de tester. Controleer of de afgeschermde connector (vaak een RJ45 met metaal) verbonden is met de afscherming van de kabel.

Sommige testers hebben een aparte poort voor de afscherming. Als de kabel FTP is, moet de metaalcontact-clip in de connector contact maken met het folie in de kabel.

Doe je deze test niet, dan kan de kabel storing doorlaten ondanks dat de data-aders werken. Let op: bij netwerkkabels is de lengte limiet 100 meter. Als je een kabel test die langer is, kunnen de metingen vertroebeld raken door storing (crosstalk). Houd hier rekening mee.

Praktijktest: de kabel in gebruik testen

Soms wil je niet meten, maar gewoon weten of het werkt. De praktijktest is simpel.

Sluit de kabel aan op je apparatuur. Zet het volume laag of kijk naar het beeld.

Draai aan de kabel bij de connector. Als het signaal wegvalt of de storing toeneemt, is de afscherming los of beschadigd. Test dit met verschillende bronnen.

Sluit een kabel aan op een laptop en een tv. Gebruik een signaalgenerator of een app die witte ruis afspeelt. Als je een bromtoon hoort, is de aarding van de kabel niet goed. Probeer de kabel te verplaatsen.

Als de storing minder wordt als je de kabel losmaakt van een stroomkabel, was het een afschermingsprobleem.

Een andere tip: gebruik een zaklamp. Schijn langs de kabel.

Bij sommige kabels zie je beschadigingen in de buitenlaag die met het blote oog niet opvallen. Een kleine knik kan al de start zijn van een breuk in de binnenkant.

Wanneer vervang je de kabel?

Testen is leuk, maar soms is vervangen de enige optie. Als je tijdens de weerstandstest een hoge weerstand meet (boven de 5 ohm voor een korte kabel), is de kabel afgeschreven. Als de continuïteitstest geen pieptoon geeft, is de kabel kapot.

En als je tijdens de visuele inspectie ziet dat het koper groen is (oxidatie) of dat de folie is gescheurd, vervang hem dan.

Repareren is vaak duurder dan een nieuwe kabel kopen. Een goede kabel van merken als Belden of Van Damme kost wat meer, maar gaat jaren mee zonder storing.

Onthoud: een kabel is een kwetsbaar onderdeel. Test hem regelmatig, vooral als je hem vaak buigt of verplaatst. Een goede kabeltest voorkomt hoofdpijn en zorgt voor een schoon signaal.

Conclusie

Wil je coaxkabels testen op doorverbinding en afscherming? Dat doe je met een multimeter, een beetje kennis en een visuele blik.

Begin met de weerstandsmeting om de doorloop te checken. Gebruik een continuïteitstest voor de aarding. Voor professionele toepassingen is een TDR een uitkomst.

En vergeet de praktijktest niet: gewoon aansluiten en kijken of het werkt.

Door deze stappen te volgen, weet je zeker dat je kabels optimaal presteren. Geen storing meer, geen ruis, alleen maar schoon signaal. Dus pak die multimeter en ga aan de slag. Je kabels verdienen het.